WASHINGTON, 28 Nisan (Reuters) – California başsavcısı perşembe günü yaptığı açıklamada, küresel boyutta plastik atık krizine neden olmadaki rolü hakkında bilgi almak için ExxonMobil’e (XOM.N) mahkeme celbi çıkardığını duyurdu.

Mahkeme celbi, Californiya Başsavcısı Rob Bonta tarafından yönetilen, fosil yakıt ve petrokimya endüstrilerinin “küresel plastik kirliliği krizine neden olan ve onu şiddetlendiren” rolüne ilişkin daha geniş kapsamlı bir soruşturmanın parçası.

Bonta açıklamasında, “Yarım yüzyıldan fazla bir süredir plastik endüstrisi, halkı aldatmak için saldırgan bir kampanya yürütüyor ve geri dönüşümün plastik krizini çözebileceğine dair bir efsaneyi sürdürüyor. Gerçek şu ki: Plastiğin büyük bir çoğunluğu geri dönüştürülemez,” dedi.

Soruşturma, birkaç eyalet başsavcısı tarafından yürütülen, endüstrinin onlarca yıl önce bildiği ve şirketlerin rolleri hakkında halkı nasıl yanılttığına odaklanan, fosil yakıt şirketlerinin iklim değişikliğine neden olma ve daha da kötüleştirmede oynadıkları rol hakkında başlatılan soruşturmaya benzeyecek.

Bu soruşturmada başsavcı, petrol bazlı bir ürün olan plastiği üreten şirketlerin, “yarım asırlık aldatma kampanyalarını ve Californiya eyaletine neden olduğu süregelen zararı” ve “geri dönüşümle ilgili efsanelerini” nasıl sürdürdüklerine odaklanacak. Exxon mahkeme celbi alan ilk şirket ancak yetkililer, sektördeki diğer şirketleri de hedef alacaklarını söylediler.

Exxon sözcüsü ise henüz bir yorum yapmadı.

Plastik ve petrokimya endüstrisini temsil eden Amerikan Kimya Konseyi’nin sözcüsü Matthew Kastner, soruşturmaya yanıt olarak şunları söyledi: “Amerikalı plastik üreticileri daha sürdürülebilir bir geleceğe kendilerini adamış durumdalar ve ulusal, federal ve uluslararası seviyelerde kapsamlı ve cesur eylemler önerdiler.”

Science Advances’te yayımlanıp çığır açan bir araştırmaya göre, küresel olarak plastik atıkların %90’ından fazlası çöplüklere gidiyor veya yakılıyor. Çevre Koruma Ajansı’na göre, ABD geri dönüşüm oranı hiçbir zaman %9’un üzerine çıkmadı.

Plastik ürünlerin plastik çöplere dönüşmesini azaltma yönünde büyüyen bir ivme var. Şubat ayında BM, üretime kısıtlamalar getirebilecek gelecekteki bir anlaşmanın taslağını açıkladı.

Bonta petrokimya endüstrisinin onlarca yıldır geri dönüşümün bu ölçekte makul olmadığından, hatta plastik üretiminin inanılmaz hızlara ulaşmasının duruma olumsuz etkilerinden, plastik yasaklarının ve diğer ölçümlerin uygulanması için yerel ve ulusal çabalardan haberdar olduğunu söyledi.

 Endüstri, plastik atık krizine bir çözüm olarak, plastiği yakıta veya diğer ürünlere dönüştürmek için bir yakma yöntemi olan “gelişmiş geri dönüşüm”ü teşvik etti. Ancak bir Reuters araştırması, önde gelen projelerin çok az başarılı olduğunu veya hiç başarılı olamadığını gösterdi.

Uluslararası Çevre Hukuku Merkezi başkanı Carroll Muffett, soruşturmanın kayda değer olduğunu söyledi.

“Exxon gibi şirketler, kanıtların durumun böyle olmadığını söylediğini bildikleri hâlde bile plastik krizinden çıkış yolu için geri dönüşüm yapabileceğimize halkı ikna etmede etkili oldular,” dedi ve plastik atık temizlemeyle ilgili maliyetlerin en büyük yükünü devletlerin üstlendiğini de sözlerine ekledi.

California, son birkaç yılda plastik atıkları engellemeyi ve aldatıcı geri dönüşüm iddialarını yıkmaya çalışan birkaç yasayı çıkardı.

Geçtiğimiz aralık ayında, Kaliforniya Eyaleti Geri Dönüşüm Piyasaları ile şehir ve banliyölerdeki evsel atıkları toplayan Sokak Çöpleri Geri Dönüşümü Komisyonu, Bonta’dan, devletin plastik kirliliğiyle mücadele çabalarını baltalayan yasadışı etiketleme olduğunu iddia ettiği şeyi çözmesini istedi.